Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Boşanma davası nasıl açılır sorusunun kısa cevabı şudur: eşlerden birinin yerleşim yerindeki ya da son altı aydır birlikte oturulan yerdeki aile mahkemesine bir dava dilekçesi verilir ve harç ile gider avansı yatırılır. Dilekçe adliyedeki tevzi bürosuna elden ya da e-imzayla UYAP Vatandaş Portal üzerinden sunulur. Bundan önce davanın anlaşmalı mı çekişmeli mi olacağına ve boşanma sebebine karar verilir.

Dava açıldığı anda bazı sonuçlar kendiliğinden doğar: mal rejimi dava tarihi itibarıyla sona erer, hâkim dava süresince geçerli olacak önlemleri alır ve dilekçede yazılmayan talepler sonradan kolayca eklenemez. Velayet, nafaka ve mal paylaşımının esasına ilişkin kuralları Çorlu boşanma avukatı sayfamızda ayrıca ele aldık; burada yalnız dava açma sürecine odaklanıyoruz.

Boşanma davası açma adımları: özet tablo

Aşağıdaki tablo, ilk karardan nüfus kaydına kadar bütün aşamaları gösteriyor. İlk altı adım dava açılmadan önce sizin yapacağınız işlerdir; sonrakiler mahkemenin yürüttüğü yargılamadır.

Adım	Ne yapılır?	Süre ve dayanak
1. Dava türünü seçmek	Anlaşmalı mı çekişmeli mi olacağına karar verilir	Anlaşmalı için evlilik en az 1 yıl (TMK m. 166/3)
2. Boşanma sebebini belirlemek	Genel sebep veya özel sebep seçilir, süreler kontrol edilir	Zina ve hayata kastta öğrenmeden itibaren 6 ay (TMK m. 161, 162)
3. Mahkemeyi belirlemek	Aile mahkemesi ve yetkili yer tespit edilir	TMK m. 168
4. Dilekçeyi hazırlamak	Vakıalar, deliller, tanıklar ve tüm talepler yazılır	Eksiklikte 1 haftalık kesin süre (HMK m. 119/2)
5. Belgeleri toplamak	Kimlik, deliller, gelir belgeleri, varsa vekâletname	Dilekçede gösterilmeyen delil sonradan kural olarak sunulamaz
6. Davayı vermek ve harcı yatırmak	Tevzi bürosu veya UYAP; harç ve gider avansı ödenir	Dilekçenin kayda alındığı gün dava tarihidir (HMK m. 118)
7. Tensip ve tebliğ	Mahkeme ilk incelemeyi yapar, dilekçe davalıya gönderilir	Mahkemenin iş yüküne bağlı
8. Cevap dilekçesi	Davalı cevap verir, isterse karşı dava açar	Tebliğden itibaren 2 hafta, en çok 1 ay ek süre (HMK m. 127)
9. Cevaba cevap ve ikinci cevap	Taraflar ikinci dilekçelerini verir	2’şer hafta (HMK m. 136)
10. Ön inceleme duruşması	Uyuşmazlık konuları tespit edilir, sulh denenir	Belgeleri sunmak için 2 haftalık kesin süre (HMK m. 139)
11. Tahkikat	Tanıklar dinlenir, kayıtlar ve raporlar toplanır	Duruşmalar arası en çok 3 ay (HMK m. 147/3)
12. Karar	Hüküm açıklanır, gerekçeli karar yazılır	Gerekçe en geç 1 ay (HMK m. 294/4)
13. İstinaf ve temyiz	Karar üst mahkemede incelenebilir	Tebliğden itibaren 2’şer hafta (HMK m. 345, 361)
14. Kesinleşme ve nüfus kaydı	Kesinleşen karar nüfus müdürlüğüne bildirilir	Kanun yolu süresi dolunca veya feragatle

Anlaşmalı boşanmada 8 ile 11 arasındaki adımlar yaşanmaz; mahkeme dosyayı inceledikten sonra doğrudan duruşma günü verir. Çekişmeli davada yargılamanın kaç duruşma sürdüğünü ve süreyi uzatan etkenleri çekişmeli boşanma davası kaç celsede biter yazımızda ayrıntılı anlattık.

1. Adım: anlaşmalı mı, çekişmeli mi?

Boşanma davası nasıl açılır diye araştıran kişinin vereceği ilk karar budur, çünkü dilekçenin içeriği, belgeler, süre ve masraf bu seçime göre değişir. Ölçüt basittir: eşiniz boşanmayı ve boşanmanın bütün sonuçlarını, yani velayeti, nafakayı, tazminatı ve mal paylaşımını yazılı olarak kabul ediyor mu? Bunlardan birinde bile uzlaşma yoksa dava çekişmeli açılır.

Evliliğiniz bir yıldan kısa sürdüyse anlaşmalı boşanma yolu kapalıdır; eşiniz her konuda razı olsa da dava çekişmeli açılır ve boşanma sebebi ispatlanır. Ancak bu davada eşinizin davayı ve sonuçları kabul etmesi yargılamayı kısaltabilir.

Konu	Anlaşmalı boşanma	Çekişmeli boşanma
Şart	Evlilik en az 1 yıl, iki eş her konuda uzlaşmış	Süre şartı yok; kanundaki bir sebebin ispatı
Dayanak	TMK m. 166/3	TMK m. 161-166/1-2, 166/4
Dilekçe sayısı	Dava dilekçesi ve imzalı protokol	Dava, cevap, cevaba cevap, ikinci cevap
Duruşma	Çoğunlukla tek duruşma	Ön inceleme ve birden fazla tahkikat duruşması
Tanık ve delil	Gerekmez	Zorunlu; ispat yükü iddia edende
Duruşmaya katılım	İki eş de bizzat katılmalı	Vekil temsil edebilir; hâkim bizzat dinlemek için çağırabilir
Masraf düzeyi	Düşük: harç, gider avansı, tebligat	Daha yüksek: tanık, bilirkişi, sosyal inceleme ve kanun yolu giderleri
Kanun yolu	Taraflar genellikle istinaftan feragat eder	İstinaf ve temyiz sık

Uygulamada sık görülen bir yol da çekişmeli açılan davanın sonradan anlaşmalıya dönmesidir. Evlilik bir yılı doldurmuşsa ve eşler dava sürerken bütün konularda uzlaşırsa, protokol dosyaya sunulur ve mahkeme o duruşmada anlaşmalı boşanmaya karar verebilir.

2. Adım: boşanma sebebini belirlemek

Çekişmeli davada dilekçenin omurgası boşanma sebebidir. Türk Medeni Kanunu altı sebep sayar. Bazılarında kanun dava açmak için bir süre koymuştur ve bu süreler hak düşürücüdür: süre geçerse o sebebe dayanarak dava açma hakkı ortadan kalkar, mahkeme bunu kendiliğinden gözetir.

Sebep	Madde	Hak düşürücü süre	İspatta ne gerekir?
Zina	TMK m. 161	Öğrenmeden itibaren 6 ay, her hâlde olaydan itibaren 5 yıl	Mesaj, fotoğraf, otel kaydı, tanık; affeden eşin dava hakkı yoktur
Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış	TMK m. 162	Öğrenmeden itibaren 6 ay, her hâlde 5 yıl	Darp raporu, savcılık evrakı, tanık
Küçük düşürücü suç, haysiyetsiz hayat	TMK m. 163	Süre yok	Mahkûmiyet kararı veya yaşam tarzına ilişkin deliller; birlikte yaşamanın beklenemeyeceği
Terk	TMK m. 164	En az 6 ay ayrılık; ihtar 4. aydan sonra istenir, ihtardan sonra 2 ay beklenir	Hâkim veya noter ihtarı ve ihtara uyulmadığının tespiti
Akıl hastalığı	TMK m. 165	Süre yok	Hastalığın geçmeyeceğini gösteren resmî sağlık kurulu raporu
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması	TMK m. 166/1-2	Süre yok	Olayların tanık, yazışma ve kayıtlarla ispatı; kusur tespiti
Reddedilen davadan sonra fiili ayrılık	TMK m. 166/4	Ret kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl ortak hayat kurulmamış olmalı	Önceki dosya ve ayrı yaşamanın tespiti

Genel sebep, yani evlilik birliğinin temelinden sarsılması, en sık başvurulan yoldur; hakaret, ilgisizlik, ekonomik şiddet, sadakatsizlik ve ailelerin evliliğe müdahalesi bu kapsamda ileri sürülür. Özel sebepte süre kaçtıysa aynı olaylar genel sebebin içinde anlatılabilir; bu nedenle dilekçede özel ve genel sebep birlikte, terditli olarak gösterilebilir.

Fiili ayrılık yolu 14 Kasım 2024 tarihli 7532 sayılı Kanunla değişti: önceki boşanma davasının reddi kesinleştikten sonra bekleme süresi üç yıldan bir yıla indi. Bu yolda kusur tartışılmaz.

3. Adım: boşanma davası nereye açılır?

Görev ve yetki ayrı sorulardır. Görev, davaya hangi tür mahkemenin bakacağını; yetki ise hangi şehirdeki mahkemenin bakacağını belirler.

Görevli mahkeme: aile mahkemesi

Boşanma ve ayrılık davaları aile mahkemesinde görülür (4787 sayılı Kanun m. 4). Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara Hâkimler ve Savcılar Kurulunun belirlediği asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla bakar (m. 2). Dilekçenin başlığına “Aile Mahkemesi Hâkimliğine” yazmak yeterlidir; kaçıncı daireye gideceğini tevzi sistemi belirler.

Yetkili mahkeme: TMK m. 168

Boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde veya eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir. Seçim davacıya aittir. Örneğin eşi İzmir’e taşınmış, kendisi Tekirdağ’da kalmış bir kişi davayı Tekirdağ’da açabilir. Yerleşim yeri, kural olarak adres kayıt sisteminde görünen adrestir.

Yargıtay uygulamasında bu yetki kuralı kesin yetki sayılmaz. Davalı eş yetkisizlik itirazını cevap dilekçesinde yapmazsa dava açıldığı mahkemede görülmeye devam eder; itiraz yerindeyse dosya yetkili mahkemeye gönderilir. Yanlış yerde açılan dava bu yüzden reddedilmez, ama birkaç ay kaybettirebilir.

Yurt dışında yaşayanlar

Türk vatandaşı iki eşin boşanmasına Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 14). Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşı, yaşadığı ülkede boşanma davası açamıyor veya açmıyorsa Türkiye’de dava açabilir: önce TMK m. 168’e göre yetkili mahkeme, o yoksa Türkiye’deki son yerleşim yeri, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri yetkilidir (MÖHUK m. 41). Bu durumda vekâletname Türk konsolosluğundan alınabilir. Yabancı mahkemede alınmış boşanma kararının Türkiye’de tanınması ise ayrı bir süreçtir.

4. Adım: boşanma dilekçesi nasıl yazılır?

Dava dilekçesi, davanın sınırını çizer. Hâkim dilekçede istenmeyen bir şeye kural olarak karar veremez ve dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia genişletilemez (HMK m. 141). Bu nedenle internetteki hazır dilekçe örneklerini doldurup vermeyi önermiyoruz. Örnek dilekçeler başka bir ailenin olaylarına göre yazılmıştır; olay anlatımı ve talepler sizin dosyanıza uymaz, eksik kalan talep de sonradan çoğu zaman ayrı dava gerektirir. Aşağıda hazır metin yerine dilekçede bulunması gereken unsurları sıraladık.

Kanunun zorunlu tuttuğu unsurlar (HMK m. 119)

1. Mahkemenin adı
2. Davacı ve davalının adı, soyadı ve adresleri
3. Davacının T.C. kimlik numarası
4. Varsa kanuni temsilcinin ve vekilin adı, soyadı ve adresi
5. Davanın konusu; malvarlığına ilişkin taleplerde (tazminat, ziynet, mal rejimi alacağı) talebin değeri
6. Davacının iddiasının dayanağı olan bütün olayların sıra numarası altında açık özetleri
7. İddia edilen her olayın hangi delillerle ispat edileceği
8. Dayanılan hukuki sebepler
9. Açık bir talep sonucu
10. Davacının veya vekilin imzası

Bu unsurların bir kısmı eksikse hâkim bir haftalık kesin süre verir; süresinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m. 119/2). Mahkeme adı, değer, olaylar, deliller ve hukuki sebep bu kesin sürenin kapsamında değildir; olay ve delil eksikliği ispat aşamasında doğrudan aleyhinize sonuç doğurur.

Talep sonucu (netice-i talep) neden kritik?

Talep sonucu, dilekçenin sonunda mahkemeden tam olarak ne istediğinizi yazdığınız bölümdür. Hâkim taleple bağlıdır: velayet istenmişse ama tedbir nafakası istenmemişse, nafakaya ilişkin hüküm kurulmayabilir. Boşanma dilekçesinin talep sonucunda değerlendirilmesi gereken başlıklar şunlardır:

• Boşanmaya karar verilmesi; özel ve genel sebep birlikte ileri sürülüyorsa hangisinin öncelikli istendiği
• Ortak çocukların velayeti ve diğer ebeveynle kişisel ilişkinin düzenlenmesi
• Dava süresince tedbir nafakası (eş ve çocuklar için ayrı ayrı)
• Boşanmadan sonra çocuklar için iştirak nafakası ve eş için yoksulluk nafakası
• Maddi ve manevi tazminat, miktarlarıyla
• Ziynet eşyalarının iadesi veya bedeli
• Aile konutunun kullanımı ve ev eşyası, gerekiyorsa aile konutu şerhi
• Dava süresince geçici velayet ve geçici kişisel ilişki
• Malların elden çıkarılması riski varsa ihtiyati tedbir
• Mal rejiminin tasfiyesi istenecekse bu talebin aynı dosyada mı, ayrı davada mı ileri sürüleceği
• Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi

Tazminat ve yoksulluk nafakası boşanma davasında istenmezse, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı dava açılmalıdır (TMK m. 178).

Deliller ve tanık listesi

Her olayın yanına o olayı hangi delille ispat edeceğinizi yazın: mesaj ekran görüntüsü, banka kaydı, darp raporu, karakol tutanağı, sosyal medya paylaşımı, tanık. Tanıkların ad, soyad ve adreslerini ve hangi olayı bildiklerini belirtin. Mahkemenin başka kurumlardan getirteceği kayıtlar için kurum adı ve dosya numarası gibi bulunmasını sağlayacak bilgiyi yazın.

Delillerin zamanında gösterilmesi için kanun kesin süreler koyar. Ön inceleme davetiyesinden itibaren iki haftalık kesin süre içinde dilekçede gösterilen ama sunulmayan belgeler verilmezse o delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılır (HMK m. 139, 140/5). Dilekçelerde hiç gösterilmeyen bir delil ise ancak geciktirme amacı taşımıyorsa veya geç gösterilmesi tarafın kusurundan kaynaklanmıyorsa kabul edilir (HMK m. 145). Bu yüzden delil listesinin sonuna “her türlü yasal delil” yazmak yaygındır, ama tek başına yeterli değildir; elinizdeki delilleri tek tek sayın.

5. Adım: boşanma davası için gerekli belgeler

• Kimlik kartı. Nüfus kayıt örneği ve adres bilgisi mahkemece UYAP üzerinden alınır, ayrıca getirmeniz gerekmez.
• Evlilik cüzdanı şart değildir. Evliliğin varlığı nüfus kaydından görülür.
• İki nüsha dava dilekçesi (adliyede elden verilecekse; davalı sayısı kadar fazladan nüsha)
• Anlaşmalı boşanmada iki eşin her sayfasını imzaladığı protokol
• Delil olarak gösterilen belgelerin çıktıları: mesajlar, fotoğraflar, rapor, tutanaklar
• Nafaka talebi için gelir ve gider belgeleri: maaş bordrosu, kira sözleşmesi, okul ve sağlık giderleri
• Mal rejimi veya ihtiyati tedbir talebi için tapu, araç ruhsatı ve banka kayıtları
• Avukatla açılacaksa vekâletname
• Adli yardım istenecekse gelir durumunu gösteren belgeler

Vekâletnamede özel yetki ve fotoğraf

Boşanma, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır. Avukat bu davayı ancak vekâletnamede bu yetki açıkça verilmişse açabilir ve takip edebilir (HMK m. 74). Vekâletnamede “boşanma davası açmaya ve takip etmeye” ve gerekiyorsa “davadan ve kanun yollarından feragate” yetki ayrıca yazılır. Noterlik Kanunu Yönetmeliği m. 93 uyarınca boşanma davaları için düzenlenen vekâletnamelere vekâlet verenin fotoğrafı yapıştırılması zorunludur. Notere giderken vesikalık fotoğraf götürmeniz bu yüzden istenir.

6. Adım: boşanma davası nereden açılır?

Dava üç yoldan açılabilir. Hangisini seçerseniz seçin dosya aynı tevzi sistemine girer ve aynı kurallara tabidir.

Adliyedeki tevzi bürosundan

Dilekçe ve ekleriyle adliyedeki hukuk mahkemeleri tevzi bürosuna gidilir. Büro dilekçeyi kayda alır, dosyayı aile mahkemelerinden birine dağıtır ve ödenecek harç ile gider avansını gösteren belgeyi verir. Ödeme adliye veznesine veya anlaşmalı bankaya yapılır. Dava, dilekçenin kayda alındığı tarihte açılmış sayılır (HMK m. 118). Davacı, davanın hangi aile mahkemesine düşeceğini seçemez.

UYAP Vatandaş Portal üzerinden

E-Devlet’ten boşanma davası açma konusunda en yaygın yanlış, e-Devlet şifresinin yeterli olduğu düşüncesidir. UYAP Vatandaş Portal’ın kendi açıklamasına göre e-Devlet şifresiyle giren kişi dosya bilgilerini görebilir; hukuk davası açmak için e-imza gerekir. Uygulamada nitelikli sertifikalı mobil imza da kullanılmaktadır. Süreç şöyle işler:

1. vatandas.uyap.gov.tr adresine e-imza veya mobil imza ile giriş yapılır.
2. Dava açılış menüsünden yargı türü hukuk, mahkeme türü aile mahkemesi seçilir ve yer seçilir.
3. Dilekçe UYAP Doküman Editörü ile hazırlanır veya PDF olarak yüklenir, ekler eklenir.
4. Taraf bilgileri girilir; sistem harç ve gider avansını hesaplar.
5. Ödeme kartla yapılır ve dilekçe elektronik imzayla gönderilir.
6. Dosya numarası ve mahkeme ekranda görünür.

Elektronik ortamda açılan dava, adliyede açılan davadan hukuken farklı değildir. Hata payı ise daha yüksektir: yanlış mahkeme türü veya eksik taraf bilgisi seçilirse düzeltme için ek dilekçe gerekir.

Avukat aracılığıyla

Avukat davayı UYAP Avukat Portal üzerinden açar; dilekçe, deliller ve harç işlemleri vekil tarafından yürütülür. Bu yolda vekâletname dosyaya eklenir ve tebligatlar avukata yapılır.

7. Adım: harç ve gider avansının yatırılması

Dava açılırken başvurma harcı, peşin karar harcı ve gider avansı ödenir. Gider avansı tebligat, tanık ve bilirkişi masrafları içindir ve Adalet Bakanlığının her yıl yayımladığı tarifeye göre belirlenir (HMK m. 120). Tazminat, ziynet veya mal rejimi alacağı gibi parasal talepler varsa bu talepler için ayrıca nispi harç hesaplanır. Avans yetmezse mahkeme tamamlanması için iki haftalık kesin süre verir. 2026 yılı tutarlarını ve avukatlık asgari ücretini boşanma davası açma ücreti yazımızda kalem kalem gösterdik.

Dava açıldıktan sonra süreç nasıl ilerler?

Boşanma davası nasıl açılır sorusunun ikinci yarısı, dilekçe verildikten sonraki süreleri takip etmektir. Çekişmeli davada aşamalar şöyledir.

Tensip zaptı ve tebligat

Mahkeme dosyayı ilk incelediğinde tensip zaptı düzenler: davalıya tebligat çıkarılması, eksik avansın tamamlanması, tedbir talepleri hakkında ara karar ve kurumlardan istenecek kayıtlar bu zaptta yer alır. Dilekçe ve tensip zaptı davalıya tebliğ edilir. Tebligat, davalının adres kayıt sistemindeki yerleşim yerine yapılır.

Cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap

Davalı, dilekçenin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesi verir. Bu sürede hazırlanmanın çok zor olduğu durumlarda süre içinde başvurulursa, bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (HMK m. 127). Süresinde cevap vermeyen davalı, davacının bütün iddialarını inkâr etmiş sayılır (HMK m. 128); ama cevap dilekçesiyle yapılabilecek yetki itirazı, karşı dava ve delil gösterme imkânlarını kaybeder. Ardından davacı iki hafta içinde cevaba cevap, davalı da iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir (HMK m. 136).

Ön inceleme duruşması

Dilekçeler tamamlanınca mahkeme ön inceleme duruşmasına davet eder. Bu duruşmada dava şartları incelenir, tarafların anlaştığı ve anlaşamadığı konular tek tek tutanağa geçirilir ve taraflar sulhe teşvik edilir (HMK m. 137, 140). Tahkikat bu tutanak esas alınarak yürütülür.

Tahkikat, tanıklar ve sosyal inceleme

Tahkikat aşamasında tanıklar dinlenir, kurumlardan kayıtlar gelir ve çocuk varsa mahkemenin psikolog, pedagog veya sosyal çalışmacısı sosyal inceleme raporu hazırlar. Boşanmada tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz ve hâkim delilleri serbestçe takdir eder (TMK m. 184). 7589 sayılı Kanunla HMK m. 147’ye eklenen fıkra uyarınca 31 Temmuz 2026’dan beri iki duruşma arasındaki süre üç aydan uzun olamaz; bilirkişi incelemesi veya istinabe gibi zorunlu hâllerde hâkim gerekçesini yazarak daha uzun süre belirleyebilir.

Karar, istinaf ve kesinleşme

Tahkikat bitince taraflar son sözlerini söyler ve hüküm açıklanır. Duruşmada yalnız hüküm sonucu okunmuşsa gerekçeli karar en geç bir ay içinde yazılır (HMK m. 294/4). Gerekçeli karar taraflara tebliğ edilir; tebliğden itibaren iki hafta içinde bölge adliye mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir (HMK m. 345). İstinaf kararına karşı da tebliğden itibaren iki hafta içinde Yargıtay’a temyiz yolu açıktır (HMK m. 361).

Kanun yolu süreleri geçince veya taraflar kanun yolundan feragat edince karar kesinleşir. Taraflar ilam kendilerine tebliğ edilmeden istinaf hakkından feragat edemez (HMK m. 349/1); bu yüzden “duruşmada feragat ettik, karar aynı gün kesinleşti” anlatımı tam doğru değildir. Uygulamada karar kalemde elden tebliğ edilip feragat beyanı alınarak kesinleşme hızlandırılabilir. Aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmeden yerine getirilemez; nafaka kararları ise bu kuralın dışındadır ve istinafa rağmen icraya konulabilir (HMK m. 350). Kesinleşen boşanma kararı mahkemece nüfus müdürlüğüne bildirilir ve aile kütüğüne işlenir; medeni hâliniz e-Devlet’te “boşanmış” olarak görünür.

Anlaşmalı boşanma davası nasıl açılır?

Anlaşmalı boşanmada dilekçeler aşaması yoktur ve hâkimin denetlediği metin protokoldür.

1. Evliliğin en az bir yıl sürdüğü kontrol edilir. Süre, evlenme tarihinden dava tarihine kadar hesaplanır.
2. Protokol hazırlanır. Velayet ve görüşme düzeni (hafta sonu, bayram, yaz tatili), iştirak nafakası ve yıllık artış esası, yoksulluk nafakası veya bundan vazgeçme, tazminat, ziynet eşyası, taşınmaz, araç, banka hesabı ve borçların paylaşımı ile yargılama giderleri ayrı ayrı yazılır.
3. Protokolün her sayfası iki eşçe imzalanır; dava dilekçesi tek eşin veya iki eşin birlikte verdiği dilekçe olabilir.
4. Dilekçe ve protokol tevzi bürosuna veya UYAP’a verilir, harç ve gider avansı yatırılır.
5. Mahkeme dilekçeler aşamasını atlayarak doğrudan duruşma günü verir.
6. Duruşmaya iki eş de bizzat gelir. Hâkim her eşi ayrı ayrı dinler, iradelerinin serbest olduğuna ve protokolü kabul ettiklerine kanaat getirmek zorundadır (TMK m. 166/3). Avukat bulunsa bile eşin kendisinin hazır olması gerekir.
7. Hâkim protokolü uygun bulursa boşanma kararı genellikle bu ilk duruşmada verilir. Hâkim çocukların veya tarafların menfaati için protokolde değişiklik yapabilir; taraflar değişikliği kabul etmezse anlaşmalı boşanma kararı verilemez.
8. Gerekçeli karar tebliğ edilir, taraflar istinaftan feragat eder veya iki haftalık süre dolar ve karar kesinleşir.

Protokoldeki “karşılıklı başka talebimiz yoktur” gibi genel bir cümle, mal rejimi alacağından açıkça vazgeçildiği anlamına gelmeyebilir; mal paylaşımındaki iradeyi ayrıca ve açıkça yazmak sonradan çıkabilecek davayı önler. Protokolün içerik kontrolünü aile hukuku sayfamızdaki listede ayrıntılı verdik.

Dava açarken istenebilecek tedbirler

Boşanma davası açılınca hâkim, dava süresince eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakımı için gereken geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169). Yine de talebi gerekçesi ve belgesiyle dilekçeye yazmak, hâkimin ilk ara kararı eksiksiz bilgiyle vermesine yardım eder.

• Tedbir nafakası: geliri olmayan veya düşük olan eş ve çocuklar için dava süresince aylık ödeme
• Geçici velayet ve geçici kişisel ilişki: çocuğun dava boyunca kimde kalacağı ve diğer ebeveynle görüşme düzeni
• Ortak konuttan yararlanma: evin dava süresince hangi eşe bırakılacağı
• İhtiyati tedbir: taşınmaz veya aracın satılmasını önlemek için tapu ve trafik kaydına şerh
• Aile konutu şerhi: ev yalnız bir eşin adına kayıtlıysa tapu müdürlüğünden şerh istenmesi (TMK m. 194)

Dava açıldığında mal rejimi de sona erer: TMK m. 225/2’ye göre boşanma kararı verilirse edinilmiş mallara katılma rejimi dava tarihinden geçerli olarak biter. Dava tarihinden sonra edinilen mal paylaşıma girmez; bu yüzden dava tarihinin seçimi malvarlığı açısından da sonuç doğurur.

Şiddet varsa: 6284 sayılı Kanun

Şiddet veya şiddet tehlikesi varsa boşanma davasını beklemeden koruma istenebilir. Başvuru kolluğa, Cumhuriyet başsavcılığına veya aile mahkemesine yapılır; koruyucu tedbir için şiddetin delil veya belgeyle ispatı aranmaz (6284 sayılı Kanun m. 8/3). Hâkim şiddet uygulayanın ortak konuttan uzaklaştırılmasına, yaklaşmama ve iletişim yasağına karar verebilir. Tedbir kararı ve buna dayanak tutanaklar, sonradan açılacak boşanma davasında delil olarak kullanılır. Şiddet suç oluşturuyorsa ayrıca ceza soruşturması işler; bu süreçte bir Çorlu ceza avukatı ile şikâyet sürelerini ve ifade sürecini değerlendirmek gerekebilir.

Avukatsız boşanma davası açılır mı?

Açılır. Kanunda boşanma davası için avukat zorunluluğu yoktur; yukarıda anlattığımız boşanma davası nasıl açılır adımlarının hepsini kendiniz de yürütebilirsiniz. Anlaşmalı boşanmada bile eşler protokolü kendileri yazıp davayı açabilir. Avukatsız açılan davalarda en sık görülen sorunlar şunlardır ve çoğu sonradan düzeltilemez:

• Tedbir nafakası, tazminat veya ziynet istenmez; boşanma kesinleştikten sonra bir yıllık süre de kaçırılınca bu haklar kaybolur.
• Zina veya şiddet olayından sonra altı ay beklenir ve özel sebebe dayanma hakkı düşer.
• Dilekçede gösterilmeyen tanık ve belgeler sonradan kabul edilmez; ön incelemedeki iki haftalık kesin süre geçirilir.
• Protokolde velayet, görüşme günleri veya mal paylaşımı belirsiz yazılır ve boşanmadan sonra yeni davalar doğar.
• Eşin telefonundan alınan mesajlar dosyaya konur ve davacı hakkında suç duyurusu yapılır.

Adli yardım: param yoksa ne yaparım?

Yargılama giderlerini kendisinin ve ailesinin geçimini zora sokmadan ödeyemeyecek kişi adli yardım isteyebilir (HMK m. 334). Talep, davanın görüleceği mahkemeye, gelir durumunu gösteren belgelerle yapılır. Kabul edilirse harç ve diğer yargılama giderlerinden geçici olarak muaf olunur, giderler Devlet tarafından avans olarak ödenir ve gerekiyorsa avukat sağlanır (HMK m. 335). Avukat ihtiyacı için ayrıca baronun adli yardım bürosuna başvurulabilir.

Özel durumlar: eş evden gitmiyor, adres yok, eş gelmiyor

Ortak konuttan ayrılmak terk sayılır mı?

Her ayrılık terk değildir. TMK m. 164’teki terk, evlilikten doğan yükümlülükleri yerine getirmemek amacıyla ve haklı sebep olmadan evden ayrılmak veya dönmemektir. Ortak hayat yüzünden kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddi biçimde tehlikeye düşen eşin ayrı yaşama hakkı vardır (TMK m. 197). Eşini evden çıkmaya zorlayan veya eve dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır. Dava açıldıktan sonra ayrı yaşamak ise Yargıtay uygulamasında terk olarak değerlendirilmez. Şiddet nedeniyle evden çıkmak zorunda kaldıysanız bunu kolluk kaydı veya tanıkla belgelemek, ileride ileri sürülebilecek terk iddiasına karşı delil olur.

Boşanma davası açtım, eşim evden gitmiyor

Dava açılması tek başına bir eşi evden çıkarmaz. Ev konusu TMK m. 169 kapsamında tedbir olarak istenir; hâkim çocukların durumuna ve tarafların ihtiyacına bakarak konutu bir eşe bırakabilir. Şiddet veya tehdit varsa 6284 sayılı Kanuna göre uzaklaştırma kararı alınabilir ve bu karar çok daha hızlı çıkar.

Eşin adresi bilinmiyor veya yurt dışında

Tebligat, eşin adres kayıt sistemindeki yerleşim yerine gönderilir; eş orada oturmasa bile tebligat bu adrese yapılabilir (Tebligat Kanunu m. 21/2). Adres kaydı yoksa mahkeme kurumlara yazı yazar ve kolluk araştırması yaptırır; sonuç alınamazsa ilanen tebligata karar verilir (m. 28, 29). Eş yurt dışındaysa tebligat o ülkenin yetkili makamı veya Türk konsolosluğu aracılığıyla yapılır (m. 25). Yurt dışı tebligatı aylar sürebildiği için bilinen yabancı adresi dilekçeye eksiksiz yazmak süreyi kısaltır.

Davalı eş gelmezse ne olur?

Usulüne uygun davet edilen davalı duruşmaya gelmezse, gelen tarafın talebiyle yargılamaya onun yokluğunda devam edilir ve davalı yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez (HMK m. 150/2). İki taraf da gelmezse dosya işlemden kaldırılır; üç ay içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır. Davalının gelmemesi davayı kendiliğinden kazandırmaz: boşanmada ikrar ve sessizlik hâkimi bağlamadığı için davacı yine olayları ispatlamak zorundadır.

Karşı dava

Davalı eş de boşanmak istiyorsa veya tazminat, nafaka gibi taleplerde bulunacaksa karşı dava açabilir. Karşı dava cevap dilekçesiyle veya cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle açılır (HMK m. 133). Süre kaçırılırsa ayrı bir boşanma davası açılabilir; mahkeme iki davayı birleştirebilir. Karşı dava açılınca iki tarafın kusuru birlikte değerlendirilir ve iki dava aynı hükümle sonuçlanır.

Davadan vazgeçme, feragat ve barışma

Dava açıldıktan sonra fikir değişebilir. Davacı davasından feragat ederse dava reddedilir; feragat karşı tarafın onayına bağlı değildir ve hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilir (HMK m. 307-310). Davayı geri almak ise davalının açık rızasını gerektirir ve dava açılmamış sayılır (HMK m. 123). Barışan eşler genellikle feragat yolunu kullanır. Barışma, zina ve hayata kast gibi özel sebeplerde affetme anlamına gelir ve o olaylara dayanarak yeniden dava açma hakkını ortadan kaldırır; barışmadan sonra yaşanan yeni olaylar için ise yeniden dava açılabilir. Vekilin feragat edebilmesi için vekâletnamede bu yetkinin açıkça yazılı olması gerekir.

Adli tatilde dava açılabilir mi?

Adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar, 31 Ağustos’ta biter. Bu dönemde dava açılabilir, ama boşanma davası HMK m. 103’teki adli tatilde görülecek işler listesinde yer almadığından duruşmalar genellikle eylülden sonraya bırakılır. Nafaka, velayet ve ihtiyati tedbir talepleri listede olduğu için tatil içinde de karara bağlanabilir.

Dava açmadan önce yapılmaması gerekenler

Dava açılmadan önceki dönemde yapılan bazı işlemler, sonradan hem delil hem ceza sorumluluğu sorunu doğurur.

Eşin telefonunu izinsiz açıp mesajlarını kopyalamak, araca veya eve gizli ses kaydı cihazı koymak ve eşin e-posta veya sosyal medya hesabına girmek hukuka aykırı delil elde etmektir. Hukuka aykırı elde edilen delil mahkemece kural olarak dikkate alınmaz (HMK m. 189/2). Üstelik bu eylemler haberleşmenin gizliliğini ihlal (TCK m. 132), kişiler arasındaki konuşmaları dinleme ve kayda alma (TCK m. 133), özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m. 134) ve bilişim sistemine girme (TCK m. 243) suçlarını oluşturabilir. Size gönderilmiş mesajları ve ortak kullanılan alanlardaki bilgileri saklamak ise bu kapsamda değildir; hangi delilin kullanılabileceği dosya bazında değerlendirilmelidir.

Sosyal medya paylaşımları da dosyaya girer. Dava sürerken yeni bir ilişkiyi açıkça paylaşmak, eşi aşağılayan gönderiler ya da harcamalarınızı gösteren fotoğraflar kusur, nafaka ve velayet değerlendirmesinde aleyhinize kullanılabilir.

İlk kez dava açanların en sık yaptığı 7 hata

1. Zina veya şiddeti öğrendikten sonra altı ay beklemek ve özel sebebe dayanma hakkını kaybetmek.
2. Olaydan sonra eşle barışıp birlikte yaşamaya devam etmek; bu davranış affetme sayılabilir.
3. Dilekçede yalnız boşanmayı isteyip tedbir nafakası, tazminat, ziynet ve velayet taleplerini unutmak.
4. Delilleri ve tanıkları dilekçede göstermeyip ön inceleme sonrasında sunmaya çalışmak.
5. Eşin telefonuna veya hesaplarına girerek delil toplamak.
6. Evin veya aracın satılma riski varken ihtiyati tedbir ve aile konutu şerhi talebini geciktirmek.
7. Anlaşmalı boşanma protokolünde mal paylaşımını ve takıları “başka talebimiz yoktur” cümlesine bırakmak.

Çorlu’da boşanma davası nerede açılır?

Çorlu’da boşanma davası nasıl açılır sorusunun cevabı genel kuraldan farklı değildir; dava Çorlu Adliyesi’ndeki aile mahkemelerinde görülür ve adliyede üç aile mahkemesi bulunur. Dilekçe adliyedeki hukuk mahkemeleri tevzi bürosuna verilir ve dosya bu mahkemelerden birine dağıtılır; UYAP üzerinden açılan dava da aynı şekilde dağıtılır. Harç ve masrafları karşılayamayanlar için adliyede adli yardım bürosu vardır. Çorlu aile mahkemelerinin kararlarına karşı istinaf incelemesini Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi yapar, temyiz merci Yargıtay’dır. TMK m. 168’e göre eşlerden biri Çorlu’da, diğeri başka bir ilde oturuyorsa davacı iki yerden birini seçebilir. Dava açılmadan önce dosyayı bir Çorlu boşanma avukatı ile gözden geçirmek, sebep, süre ve talep listesindeki eksikleri dilekçe verilmeden görmeye yarar. Ödenmeyen nafakanın tahsili gündeme gelirse Çorlu icra avukatı sayfamızdaki takip adımlarına bakabilirsiniz.

Boşanma ve yargılamaya ilişkin usul hükümlerinin tam metni için Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na bakabilirsiniz.