Ehliyetsiz Araç Kullanma Cezası 2026

Ehliyetsiz araç kullanma cezası 2026’da hiç sürücü belgesi olmayan sürücü için 40.000 TL, ehliyetine el konulmuşken veya ehliyeti iptal edilmişken araç kullanan için 200.000 TL’dir. Aracı kullanmasına izin veren işletene ayrıca 40.000 TL yazılır. Tebliğden itibaren bir ay içinde ödemede yüzde 25 indirim uygulanır. Bu fiiller için ceza puanı ve hapis cezası yoktur.

Tutarlar 27 Şubat 2026’da yürürlüğe giren 7574 sayılı Kanun’la Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 36. maddesine yazıldı. Ancak “ehliyetsiz” sayılan her durum bu maddeye girmez: ehliyetin yanınızda olmaması, sınıfının yetmemesi, süresinin dolması veya yabancı ehliyetle süre aşımı ayrı maddelerde ve çok daha düşük tutarlarla düzenlenir. Olayda kaza, yaralanma ya da başkasının kimliğini verme gibi bir unsur varsa idari cezanın yanında ceza soruşturması da açılır; ifade vermeden önce durumu bir Çorlu ceza avukatı ile değerlendirebilirsiniz.

2026 ehliyetsiz araç kullanma cezası ne kadar?

Aşağıdaki tablo, sürücü belgesiyle ilgili ihlalleri ayrı ayrı gösterir. Tutarlar KTK’nın güncel metni ve Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 2026 Yılı Trafik İdari Para Ceza Rehberi’ndeki değerlerdir; indirimli tutar, bir ay içinde ödemede uygulanır.

Durum	KTK maddesi	Sürücüye 2026 cezası	Bir ayda ödenirse	Araç sahibine / işletene	Ehliyet ve araç yaptırımı	Ceza puanı
Hiç sürücü belgesi olmadan motorlu araç kullanmak	36/3-a	40.000 TL	30.000 TL	40.000 TL (izin verdiyse)	Sürücü araç kullanmaktan men edilir	Yok
Ehliyet geçici veya tedbiren geri alınmışken kullanmak	36/3-b	200.000 TL	150.000 TL	40.000 TL (izin verdiyse)	Sürücü araç kullanmaktan men edilir	Yok
Ehliyet iptal edilmişken kullanmak	36/3-c	200.000 TL	150.000 TL	40.000 TL (izin verdiyse)	Sürücü araç kullanmaktan men edilir	Yok
Ehliyet sınıfının yetmediği aracı kullanmak	39/2	11.629 TL	8.721,75 TL	Aynı tutar	Sürücü araç kullanmaktan men edilir	20
Süresi dolmuş ehliyetle kullanmak	39/3	4.712 TL	3.534 TL	Yok	Tüm sınıfların süresi dolmuşsa belge geri alınır, sürücü men edilir	Yok
Eski tip (değiştirilmemiş) ehliyetle kullanmak	39/3	4.712 TL	3.534 TL	Yok	Eski belge geri alınır, sürücü men edilir	Yok
Yabancı ehliyetle izin verilen süreyi aşmak	39/4	4.712 TL	3.534 TL	Yok	Yok	Yok
Sertifikayı ehliyete dönüştürmeden araç kullanmak	42/11	11.629 TL	8.721,75 TL	Aynı tutar	Sürücü araç kullanmaktan men edilir	Yok
Ehliyeti yanında bulundurmamak veya göstermemek	44/1-b	2.719 TL	2.039,25 TL	Yok	Yok	5
15 yaşından küçüğe elektrikli skuter veya elektrikli bisiklet kullandırmak	37	1.246 TL (kullandırana)	934,50 TL	Kullandırana	Yok	Yok

İki noktayı ayrıca belirtelim. Birincisi, 36. maddede tekerrür hükmü yoktur: ikinci, üçüncü veya dördüncü kez ehliyetsiz yakalanan kişiye her seferinde aynı tutar yazılır, ceza katlanmaz ve hapse dönüşmez. İkincisi, sürücü ile işleten farklı kişilerse bir olayda devlete ödenecek toplam tutar 40.000 TL değil 80.000 TL’dir; geri alınmış veya iptal edilmiş ehliyette bu toplam 240.000 TL’ye çıkar.

Kanunla belirlenen bu tutarlar 2026 sonuna kadar sabittir ve KTK ek madde 3 uyarınca 1 Ocak 2027’de yeniden değerleme oranında artırılacaktır. İnternette hâlâ 23 bin TL civarında tutarlar veren sayfalar 7574 sayılı Kanun’dan önceki tarifeye dayanır. 27 Şubat 2026’dan önce işlenen fiillere yeni ve daha ağır tutar uygulanamaz (Kabahatler Kanunu m. 5 yoluyla TCK m. 7). Bu nedenle Ocak veya Şubat 2026’da yazılmış bir cezada 40.000 TL ya da 200.000 TL görüyorsanız tutanağın tarihini kontrol edin.

Ehliyetsiz araç kullanmak suç mu, kabahat mi?

Ehliyetsiz araç kullanmak suç değil, kabahattir. KTK m. 36 bu fiile yalnız idari para cezası bağlar ve cezayı trafik kolluğu tutanakla verir. 7574 sayılı Kanun tutarları artırdı; hapis cezası veya “tekrarında suç sayılır” türünden bir hüküm getirmedi. Bu nedenle ehliyetsiz yakalanan kişi hakkında yalnız bu fiil için ceza soruşturması açılmaz ve adli sicil kaydı oluşmaz.

Olay, ehliyetsizliğin yanında ayrı bir suç unsuru taşıyorsa durum değişir. Bu hâllerde idari para cezası ile ceza dosyası birlikte yürür ve aynı tutanak, kamera kaydı ve tanık beyanları iki dosyada da delil olur.

Ehliyetsizlik tek başına trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu sayılır mı?

Sayılmaz. TCK m. 179/2, aracı kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı için tehlikeli olabilecek şekilde sürmeyi; 179/3 ise alkol, uyuşturucu ya da başka bir nedenle emniyetli şekilde araç süremeyecek hâldeyken araç kullanmayı cezalandırır. Ehliyetsiz sürücü normal hızda ve kurallara uygun ilerliyorsa bu suçun unsurları oluşmaz. Ehliyetsiz sürücü aynı zamanda kaçma, aşırı hız, makas atma gibi tehlikeli bir sürüş sergilemişse 179/2 kapsamında dört aydan iki yıla kadar hapis gündeme gelir; bu durumda da suçu oluşturan sürüş biçimidir.

Ehliyetsizlik alkolle birleşirse KTK m. 48’e göre 0,50 promilin üzerinde alkollü sürüşte ayrıca 25.000 TL idari para cezası, 1,00 promilin üzerinde ise TCK m. 179/3 uygulanır. Uygulamada ehliyetsizlik ve alkol için iki ayrı tutanak düzenlenir. Bir fiil KTK’nın birden çok yasağını ihlal ediyorsa en ağır idari para cezasının uygulanacağını öngören ek madde 3 hükmü bu birleşmede itirazda tartışılabilir. Alkol tarafının promil kademelerini ve ehliyet sonuçlarını alkollü araç kullanma cezası yazımızda ayrıca ele aldık.

Başkasının kimliğini vermek ve sahte ehliyet

Çevirmede yakalanan ehliyetsiz sürücünün kendini ehliyetli bir yakını gibi tanıtması, idari cezadan çok daha ağır sonuç doğurur. Kimliği hakkında görevliye gerçeğe aykırı beyanda bulunmak kendi başına Kabahatler Kanunu m. 40 kapsamında idari para cezası gerektirir. Bu beyanla resmî bir tutanak düzenlenmesine yol açılması, yerleşik uygulamada resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan (TCK m. 206, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası) olarak değerlendirilir. Olayda kaza ve yaralanma gibi bir suç da varsa, hakkında soruşturma yapılmasını engellemek için başkasının kimlik bilgilerini kullanan kişi iftira hükümlerine göre cezalandırılır (TCK m. 268).

Sahte ehliyet düzenlemek veya bilerek kullanmak resmî belgede sahteciliktir ve iki yıldan beş yıla kadar hapis gerektirir (TCK m. 204/1). Sahte belgeyle yakalanan kişiye ayrıca 36/3-a’daki 40.000 TL idari para cezası da yazılabilir, çünkü elindeki belge hukuken sürücü belgesi değildir.

Hiç ehliyeti olmadan araç kullanmak (KTK m. 36/3-a)

KTK m. 36, motorlu araçların sürücü belgesi olmayan kişilerce karayolunda sürülmesini ve sürülmesine izin verilmesini yasaklar. Araç sınıfı fark etmez: otomobil, kamyonet, motosiklet, motorlu bisiklet, traktör ve iş makinesi için aynı 40.000 TL uygulanır. Kanun karayolunun yanında kamuya açık park yerlerini, akaryakıt istasyonlarını, terminal ve servis alanlarını da kapsar (KTK m. 2). Site otoparkında veya AVM otoparkında ehliyetsiz araç kullanan kişi de bu cezayla karşılaşabilir.

Bu fiil için ceza puanı işlenmez; ehliyeti olmayan kişinin puan siciline işlenecek bir belgesi de yoktur. Sürücü araç kullanmaktan men edilir, yani o anda direksiyona tekrar geçemez. Birden fazla tespitte her olay ayrı kabahattir ve her biri için ayrı 40.000 TL yazılır.

Araç bağlanır mı, nasıl teslim alınır?

Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 2026 rehberinde 36. madde için “trafikten men” sütunu boştur; yaptırım araca değil sürücüye yöneliktir. Bu nedenle “ehliyetsiz yakalanınca araç 7 gün ya da 30 gün bağlanır” bilgisi doğru değildir. Uygulamada araç, olay yerine gelen ehliyetli bir kişiye teslim edilir. Teslim alacak kimse yoksa araç çekici ile otoparka götürülebilir; çekme ve otopark ücreti araç sahibinden istenir.

Ehliyetsizlik için kanunda araca yönelik bir men süresi öngörülmediğinden, aracın ehliyetli bir kişiye teslimi için süre beklenmesi gerekmez; teslimde istenen belgeler ve otopark ücreti aracın götürüldüğü otoparkın tabi olduğu kurala göre değişir. Aracın beklediği her gün ücret arttığından, ehliyetli bir yakınınızın olay yerine gelmesi en az masraflı yoldur. Araç ayrıca muayenesiz, sigortasız veya plakasız ise o eksiklikler için ayrı trafikten men kararları uygulanabilir.

Ehliyetsiz kişiye araç veren araç sahibine ceza

Ehliyetsiz, ehliyetine el konulmuş veya ehliyeti iptal edilmiş kişinin aracı sürmesine izin veren işletene tescil plakası üzerinden 40.000 TL idari para cezası verilir (KTK m. 36/3 son cümle). Bu tutar sürücünün durumuna göre değişmez; sürücüye 200.000 TL yazılan olayda da işletenin cezası 40.000 TL’dir. Sürücü aracın işleteni ise iki ayrı ceza yazılmaz, yalnız sürücü cezası uygulanır.

İşleten, KTK m. 3’e göre trafik kaydında araç sahibi görünen kişidir; uzun süreli kiralama, ariyet (ödünç) veya rehin hâlinde aracı kiralayan, ödünç alan veya rehin alan kişi işleten sayılır. Ceza “izin verme” fiiline bağlandığından, aracı kimin kullandığını bilmeyen ve buna rıza göstermeyen işleten açısından cezanın şartı oluşmaz. Ancak anahtarı herkesin erişebileceği yerde bırakmak veya ehliyetsiz bir aile ferdinin aracı sık sık kullandığını bilmek, mahkemelerde zımni izin olarak değerlendirilebilir.

Sınıf ihlalinde (39/2) ve sertifikayı dönüştürmeden araç kullanmada (42/11) da araç sahibine sürücüyle aynı tutar yazılır. Süresi dolmuş ehliyet, yabancı ehliyet ve ehliyeti yanında bulundurmama hâllerinde ise araç sahibine ceza yoktur.

Kiralık araç, şirket aracı ve çalıntı araç

Rent a car şirketleri aracı teslim ederken sürücü belgesini kontrol eder ve sözleşmeye ek sürücüleri yazar. Kiracının aracı sözleşmede adı geçmeyen ehliyetsiz birine vermesi hâlinde, kiralama kayıtları kolluğun erişiminde ise ceza doğrudan kiracı adına düzenlenebilir (KTK m. 116, 7574 ile eklenen fıkra). Bu ayrıntıyı ters yön cezası yazımızda kiralık araçlar başlığında açıkladık.

Şirket aracında işleten şirkettir. Şirketin çalışanına, çalışanın da ehliyetsiz bir yakınına aracı bıraktığı durumda ceza plakaya, yani şirkete yazılır; şirketin bu tutarı çalışandan isteyip isteyemeyeceği iş sözleşmesine ve çalışanın kusuruna göre ayrıca değerlendirilir. Araç çalınmışsa izin unsuru hiç yoktur. İhlal tarihinden önce yapılmış çalıntı şikâyeti veya kolluk kaydı, işletene yazılan cezanın kaldırılması için en güçlü delildir.

Ehliyetine el konulan araç kullanırsa (36/3-b)

Mahkeme, Cumhuriyet savcılığı veya KTK’da yetkili kılınan görevliler tarafından sürücü belgesi geçici olarak ya da tedbiren geri alınmışken motorlu araç kullanan kişiye 200.000 TL idari para cezası verilir. Bu tutar hiç ehliyeti olmayan sürücünün cezasının beş katıdır. KTK m. 118’in son fıkrası da ceza puanı nedeniyle ehliyeti geri alınanların bu süre içinde araç kullanmasını açıkça 36/3’e bağlar.

Ehliyetin geri alındığı başlıca hâller şunlardır:

• 0,50 promilin üzerinde alkollü araç kullanmak: ilk seferde 6 ay, beş yıl içinde ikinci seferde 2 yıl, üçüncü ve sonrasında 5 yıl (KTK m. 48/5).
• Alkol veya uyuşturucu ölçümünü reddetmek: 5 yıl (KTK m. 48/9).
• Bir yıl içinde 100 ceza puanını doldurmak: ilk seferde 2 ay, aynı yıl ikinci seferde 4 ay (KTK m. 118).
• Otoyolda ters yön, makas atma, konvoyla yolu kapatma ve trafikte saldırı amacıyla ısrarlı takip: 60 gün (KTK m. 46).
• Ölümlü kazada asli kusurlu olmak: mahkemece 1 yıl (KTK m. 118/5); taksirli suçtan mahkûmiyette mahkeme 3 aydan 3 yıla kadar geri almaya karar verebilir (TCK m. 53/6).
• Sağlık durumunda sürücülüğe engel bir değişiklik görülmesi: sağlık raporu alınana kadar (KTK m. 45).

Geri alma süresinin dolması belgenin kendiliğinden geri verildiği anlamına gelmez. 7574 sayılı Kanunla eklenen hükümlerle iade için KTK kapsamında verilmiş tüm idari para cezalarının tahsil edilmiş olması şartı getirildi; bazı hâllerde psiko-teknik değerlendirme de aranır. Süre dolduğu hâlde belgeyi geri almadan araç kullanan sürücünün durumu, kanundaki “geri alındığı hâlde” ifadesi nedeniyle 36/3-b kapsamında değerlendirilebilir. 40.000 TL ile 200.000 TL arasındaki farkı göze almamak için iade işlemini tamamlamadan direksiyona geçmeyin.

Alkol nedeniyle geri alınmış bir ehliyetle tekrar alkollü yakalanan sürücü için ayrı bir kural daha vardır: belge herhangi bir nedenle zaten geri alınmışsa, yeni alkol ihlalinin geri alma süresi önceki sürenin bitiminden itibaren başlar (KTK m. 48/5).

Ehliyeti iptal edilmişken araç kullanmak (36/3-c)

İptal, geçici geri almadan farklı olarak belgenin tamamen hükümsüz hâle gelmesidir. İptal edilen kişinin araç kullanabilmesi için yeniden sürücü kursuna gitmesi ve sınavları geçmesi gerekir. İptalken araç kullanmanın cezası da 200.000 TL’dir ve işletene ayrıca 40.000 TL yazılır.

Belge şu hâllerde iptal edilir:

• Bir yıl içinde üçüncü kez 100 ceza puanını doldurmak (KTK m. 118/4).
• Beş yıl içinde 46. madde kapsamında ehliyetin ikinci kez geri alınması (KTK m. 46).
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığının tespit edilmesi: iptal, 150.000 TL ve yeniden kursa başlamak için en az 5 yıl (KTK m. 48/8).
• Ticari yük ve yolcu taşımacılığında beş yıl içinde üç kez alkol veya ölçüm reddi ihlali (KTK m. 48, 7574 ile eklenen fıkra).
• Aday sürücülük döneminde 75 ceza puanını aşmak veya 0,20 promilin üzerinde alkollü yakalanmak (Karayolları Trafik Yönetmeliği ek m. 3).
• Belgenin hileli yolla veya kanuni şartlar olmadan alındığının anlaşılması (KTK m. 41).

Belgesi iptal edilen kişi, yeniden kursa başlayabilmek için iptal nedenindeki geri alma süreleri kadar beklemek, tüm trafik cezalarını ödemek ve psiko-teknik değerlendirmeden geçmek zorundadır. İptal dönemindeki her ehliyetsiz sürüş 200.000 TL’lik ayrı bir ceza doğurur.

Ehliyeti yanında olmamak, süresi dolmuş veya eski tip ehliyet

Aşağıdaki üç durumda kişinin geçerli ya da bir zamanlar geçerli bir sürücü belgesi vardır. Bu nedenle tutanağa 36. maddenin yazılması yanlış madde uygulanması anlamına gelir ve itirazın konusu olur.

Ehliyetin yanında olmaması

Ehliyetini evde unutan sürücüye KTK m. 44/1-b uyarınca 2.719 TL idari para cezası verilir ve 5 ceza puanı işlenir. Emniyet rehberine göre yeni tip T.C. kimlik kartını gösteren ve sistem sorgusunda “Kimlik Kartım: Sürücü Belgesi Bilgileri Yüklüdür” uyarısı çıkan sürücü hakkında bu madde uygulanmaz.

Ehliyetini kaybeden kişi nüfus müdürlüğüne başvurduğunda, yeni belge gelene kadar 15 gün geçerli “sürücü belgesi yerine geçen geçici belge” verilebilir (Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 83). Kayıp ehliyetle yakalanan sürücünün belgesi sistemde geçerli görünüyorsa durumu 44/1-b’dir, 36/3-a değildir.

Süresi dolmuş ehliyet

B, A ve M gibi sınıflarda yeni tip sürücü belgeleri 10 yıl, C ve D gibi ağır vasıta sınıflarında 5 yıl geçerlidir (Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 87). Süresi dolan belgeyle araç kullanmak 39/3 kapsamındadır ve cezası 4.712 TL’dir. Belgedeki sınıflardan biri hâlâ geçerliyse belge geri alınmadan sürücü araç kullanmaktan men edilir; tüm sınıfların süresi dolmuşsa belge de geri alınır. Yenileme için sağlık raporu ile nüfus müdürlüğüne başvurulur ve bu yenilemeden harç alınmaz.

Eski tip ehliyet

Kâğıt veya lamine eski tip sürücü belgelerini yeni tip belgeyle değiştirme süresi Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün duyurusuna göre 31 Ekim 2025’te sona erdi. Bu tarihten sonra eski tip belgeyle araç kullanan sürücü hakkında emniyet rehberi 39/3’e göre 4.712 TL ceza, eski belgenin geri alınması ve araç kullanmaktan men öngörür. Eski tip belge sahibi kişi ehliyetsiz sayılmaz; belgesini harç ve indirimsiz değerli kâğıt bedeli ödeyerek yeni tip belgeyle değiştirebilir.

Ehliyet sınıfı yetmeyen araç kullanmak (KTK m. 39)

Ehliyetiniz var ama kullandığınız araç o sınıfın kapsamında değilse uygulanan madde 39/2’dir: 11.629 TL idari para cezası, 20 ceza puanı ve aracın sahibine de aynı tutar. Bu ceza 36/3-a’daki 40.000 TL’nin üçte birinden azdır. Bu yüzden B ehliyetiyle motosiklet kullanan sürücüye “ehliyetsiz” maddesi yazıldıysa itirazın ilk konusu madde yanlışlığıdır.

Hangi aracın hangi sınıfla ve hangi yaşta kullanılabileceği Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 75, 76 ve 85’te düzenlenir:

Araç	Gereken sınıf	Asgari yaş	Hangi üst sınıf da yeterli?
Motorlu bisiklet (moped)	M	16	A1, A2, A, B, B1, F, C, D ve diğer çoğu sınıf
125 cm³ ve 11 kW’a kadar motosiklet	A1	16	A2, A; şartlarını taşıyan B sahibi (aşağıda)
35 kW’a kadar motosiklet	A2	18	A
Tüm motosikletler	A	20 (en az 2 yıllık A2 ile) veya 24	Yok
Dört tekerlekli hafif motosiklet (15 kW ve 400 kg’a kadar ATV türü)	B1	16	B, C, D ve türevleri
Otomobil ve kamyonet	B	18	C1, C, D1, D, BE
Lastik tekerlekli traktör	F	18	B ve üst sınıflar
Kamyon ve çekici	C	21	CE
Minibüs	D1	21	D
Otobüs	D	24	Yok

B ehliyetiyle 125 cc motosiklet kullanılabilir mi?

Kendiliğinden kullanılamaz. 10 Şubat 2024 tarihli yönetmelik değişikliğiyle B sınıfı ehliyet sahiplerine A1 sınıfı motosiklet kullanma yolu açıldı, ama bazı şartlara bağlandı (Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 85, ek fıkra). Sürücünün en az 2 yıllık geçerli B sınıfı belgesi olmalı, iki tekerlekli araç sağlık şartlarını taşımalı ve son beş yılda ehliyeti geri alınmamış olmalıdır. Bu şartları taşıyan kişi sürücü kursunda direksiyon eğitimini tamamlayıp uygulama sınavını geçmeli; Millî Eğitim Bakanlığı’nın verdiği A1 sertifikası da sürücü belgesi sistemine işlenmelidir.

Bu süreci tamamlayan kişi 125 cm³’e kadar motosikleti kullanabilir; ancak motokurye gibi ticari faaliyette kullanılan motosikletler bu yetkinin dışındadır. Süreci tamamlamadan, yalnız 2 yıllık B ehliyetine güvenerek 125 cc motosiklet kullanan kişiye 39/2 uyarınca 11.629 TL ve 20 puan yazılır. Yetkiyi aldıktan sonra ehliyeti herhangi bir nedenle geri alınan kişinin A1 yetkisi de başka işleme gerek olmadan iptal edilir.

Ehliyetsiz motor kullanma cezası: motosiklet, moped, elektrikli skuter ve traktör

Hiç ehliyeti olmadan motosiklet veya moped kullanmanın cezası otomobille aynıdır: 40.000 TL ve izin veren işletene ayrıca 40.000 TL. Kanun silindir hacmine göre bir istisna tanımaz; “50 cc’ye ehliyet gerekmez” bilgisi yanlıştır, motorlu bisiklet için en az M sınıfı belge gerekir. Motosikletin ruhsat sahibi ile sürücüsü çoğu zaman farklı kişi olduğundan, iki cezanın birlikte yazılması motosiklet denetimlerinde sık görülür.

Elektrikli skuter ve pedal destekli elektrikli bisiklet için sürücü belgesi gerekmez; kullanıcıların 15 yaşını bitirmiş olması yeterlidir (KTK m. 37). 15 yaşından küçük bir çocuğa elektrikli skuter kullandıran kişiye 1.246 TL ceza verilir. Elektrikli skuterle otoyolda, şehirlerarası yolda ve hız sınırı 50 km/s’yi aşan yollarda bulunmak ise ayrıca yasaktır. Skuter sınıfının teknik sınırlarını aşan, motor gücü yüksek araçlar motorlu bisiklet veya motosiklet sayılabilir ve bunlar için ehliyet aranır.

Traktör için F sınıfı belge gerekir; B ve üst sınıf belge sahipleri de traktör kullanabilir. Ehliyetsiz kişinin traktörü köy yolunda veya kara yolunda kullanması 36/3-a kapsamındadır. Tamamen tarla içinde, kamuya açık olmayan bir alanda yapılan kullanımda KTK’nın bu maddesi uygulanmaz; ancak kaza olursa ceza ve tazminat sorumluluğu genel hükümlere göre doğar. Dört tekerlekli ATV türü araçlarda gereken sınıf aracın motor gücü ve ağırlığına göre değişir; hafif olanlar B1 ile kullanılır.

18 yaşından küçük ehliyetsiz araç kullanma cezası

Çocuk sürücüde cezanın kime yazılacağını Kabahatler Kanunu belirler. Fiil sırasında 15 yaşını doldurmamış çocuğa idari para cezası verilemez (Kabahatler Kanunu m. 11). 15 ile 18 yaş arasındaki çocuğa ise yetişkinle aynı 40.000 TL ceza yazılır; yaş küçüklüğü idari para cezasında indirim sebebi değildir.

Kanunda veliye veya vasiye “çocuğun cezası” olarak ayrıca ceza yazılmasını öngören bir hüküm yoktur. İdari yaptırımlar da şahsidir. Ancak araç anne veya babaya aitse ve çocuğun aracı kullanmasına izin vermişlerse, işleten sıfatıyla 40.000 TL ceza onlara kesilir. Uygulamada 15 yaşından küçük çocuğun kullandığı araçta tek ceza, izin vermişse işletene yazılan cezadır; 16 yaşındaki bir genç babasının izniyle onun otomobilini kullanırken yakalanırsa iki ayrı 40.000 TL tutanak düzenlenir.

Çocuğun karıştığı bir kazada ceza sorumluluğu yaşa göre değişir (TCK m. 31):

• 12 yaşını doldurmamış çocuğun ceza sorumluluğu yoktur; yalnız çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir.
• 12-15 yaş arasında çocuğun fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği incelenir. Algılama yeteneği yoksa ceza verilmez, varsa ceza indirilerek verilir.
• 15-18 yaş arasında ceza üçte bir oranında indirilir.

Çocuk sanıkların davalarına çocuk mahkemesi bakar. Hukuki sorumluluk tarafında ise aracın işleteni KTK m. 85’e göre zarardan sorumludur. Ev başkanı da ev halkından olan küçüğün verdiği zarardan, gözetim yükümlülüğünü yerine getirdiğini ispat edemedikçe sorumludur (Türk Medeni Kanunu m. 369). Çocuğun ailenin aracını izinsiz alıp kaza yapması hâlinde kasko genel şartları, sigortalının birlikte yaşadığı kişilerin aracı kaçırmasından doğan zararları ayrıca teminat dışında sayar (Kasko Genel Şartları A.5.6).

Yabancı ehliyetle ve aday sürücü olarak araç kullanmak

Dış ülkelerden alınan sürücü belgeleriyle Türkiye’de araç kullanma süresi kişinin vatandaşlığına göre değişir (Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 88):

• Yabancılar, ülkeye giriş tarihinden itibaren en fazla 6 ay kendi ülke belgeleriyle araç kullanabilir; sonrasında belgeyi Türk sürücü belgesiyle değiştirmeleri gerekir.
• Türk vatandaşları yurt dışından aldıkları belgeyle girişten itibaren en fazla 2 yıl araç kullanabilir. 6 aydan fazla Türkiye’de kalanlar, belgenin noter veya dış temsilcilik onaylı Türkçe tercümesini yanlarında taşımak zorundadır.

Bu süreler aşıldığında uygulanacak madde 36/3-a değil 39/4’tür; ceza 4.712 TL’dir ve araç sahibine ceza yazılmaz. Geçerli bir uluslararası sürücü belgesi de KTK m. 36/2’ye göre araç kullanma yetkisi verir. Belge değişimi için herhangi bir nüfus müdürlüğüne başvurulur. Yabancı uyruklu sürücüye yazılan ve çıkışına kadar ödenmeyen trafik cezaları, 7574 sayılı Kanun’la getirilen hükme göre ülkeye yeniden girişinde tahsil edilir.

Ehliyet kursundaki aday ve sertifika sahibi

Sürücü kursunda eğitim gören aday, K sınıfı sürücü aday belgesiyle, kursun eğitmeni yanındayken ve trafik komisyonunun belirlediği yol ve saatlerde araç kullanabilir. Bu belge 6 ay geçerlidir. Kurs aracı dışında, örneğin bir yakınının yanında “pratik yapmak” için yola çıkan aday hukuken ehliyetsizdir; adaya 40.000 TL, aracı kullandıran işletene 40.000 TL yazılır.

Sınavları geçip sertifikasını alan ama belgesini henüz sürücü belgesine dönüştürmeyen kişiye ise 42/11 uyarınca 11.629 TL yazılır, araç sahibine de aynı tutar. Emniyet rehberine göre sertifika süresi 9 Temmuz 2024’ten önce dolmuş olanlar için bu madde değil 36/3-a uygulanır.

İlk kez ehliyet alan sürücü 2 yıl aday sürücü sayılır. Bu sürede 75 ceza puanını aşmak, 0,20 promilin üzerinde alkollü yakalanmak, alkol veya puan nedeniyle ehliyetin geri alınması ya da bazı kuralları üç kez ihlal etmek belgenin iptaline yol açar (Karayolları Trafik Yönetmeliği ek m. 3).

Ehliyetsiz kaza yapma: ceza sorumluluğu

Ehliyetsiz sürücünün karıştığı kazada üç ayrı sorumluluk birlikte doğar: idari para cezası, ceza davası ve tazminat. Aşağıdaki tablo bunları ayırır:

Sorumluluk	Dayanak	Yaptırım	Merci
İdari	KTK m. 36/3	40.000 TL veya 200.000 TL; işletene 40.000 TL	Trafik kolluğu; itiraz sulh ceza hâkimliği
Taksirle yaralama	TCK m. 89	4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası; birden fazla yaralıda 9 aydan 5 yıla kadar	Asliye ceza mahkemesi; şikâyete bağlı (bilinçli taksirle ağır yaralamada şikâyet aranmaz)
Taksirle öldürme	TCK m. 85	2 yıldan 6 yıla kadar hapis; birden fazla ölümde 2 yıldan 15 yıla kadar	Asliye ceza mahkemesi
Bilinçli taksir	TCK m. 22/3	Ceza üçte birden yarıya kadar artırılır	Sonuç öngörüldüğü hâlde istenmediyse
Ehliyet yasağı	TCK m. 53/6, KTK m. 118/5	Mahkûmiyette 3 aydan 3 yıla kadar ehliyet geri alma; ölümlü kazada asli kusurluya 1 yıl	Ceza mahkemesi
Yardım ve bildirim	TCK m. 98, KTK m. 81	Yaralıya yardım etmemek 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası; kaza yerinde durmamak 2.719 TL ve 20 puan	Asliye ceza; trafik kolluğu
Tazminat	KTK m. 85, TBK	Maddi ve manevi tazminat	Asliye hukuk; sigortaya karşı dava veya Sigorta Tahkim Komisyonu

Ehliyetsizlik kusur sayılır mı?

Ceza ve tazminat dosyalarında kusur, kazanın nasıl oluştuğuna bakılarak belirlenir. Ehliyetsiz olmak kazayı doğrudan doğurmaz; kırmızı ışıkta geçmek, hız sınırını aşmak, takip mesafesini korumamak gibi kural ihlalleri doğurur. Bu nedenle yerleşik yaklaşım, ehliyetsizliği tek başına kazanın sebebi saymaz ve kusur oranını trafik kurallarına uyup uymamaya göre dağıtır. Kurallara uygun ilerlerken arkadan çarpılan ehliyetsiz sürücü, ehliyetsiz olduğu için kazada kusurlu sayılmaz; ama idari cezayı yine öder.

Ehliyetsizlik bilirkişi incelemesinde yine de dolaylı olarak gündeme gelir; sürücünün aracı kullanma becerisi, deneyimsizlikten kaynaklanan yanlış manevralar ve tehlikeyi fark etme süresi bu incelemede tartışılır. Kaza tespit tutanağındaki kusur değerlendirmesi mahkemeyi bağlamaz; bilirkişi raporuna itiraz edilebilir.

Bilinçli taksir ve ehliyetsizlik

Bilinçli taksir, sürücünün sonucu öngördüğü hâlde istemediği durumdur (TCK m. 22/3). Ehliyetsiz araç kullanmak, kazanın olacağını öngörmek anlamına gelmez. Bu nedenle ehliyetsizlik tek başına bilinçli taksir için yeterli sayılmaz; bilinçli taksir tartışması genellikle ehliyetsizliğe aşırı hız, alkol veya başka tehlikeli sürüş biçimleri eklendiğinde açılır. Bilinçli taksir kabul edilirse ceza artırılır, basit yaralama dışındaki taksirle yaralamalarda şikâyet aranmaz (TCK m. 89/5) ve taksirli suçlarda uzun süreli hapsin de adli para cezasına çevrilmesine imkân veren kural uygulanmaz (TCK m. 50/4).

Kazada kendi yakınını kaybeden veya ağır yaralanmasına neden olan sürücü için TCK m. 22/6 ayrıca uygulanabilir. Taksirli hareketin sonucu münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından cezayı gereksiz kılacak derecede ağırsa ceza verilmez; bilinçli taksirde ise ceza yarıdan altıda bire kadar indirilebilir. Ehliyetsiz bir gencin aile aracıyla yaptığı kazada kardeşini kaybetmesi gibi olaylarda bu hüküm tartışılır.

Kaza yerinden kaçmak

Ceza korkusuyla kaza yerinden ayrılmak ehliyetsiz sürücünün durumunu ağırlaştırır. Kaza yerinde durmamak KTK m. 81 uyarınca 2.719 TL ve 20 puan gerektirir; olay yerindeki iz ve delilleri değiştirmek 46.000 TL’dir. Yaralıya yardım etmemek veya durumu yetkililere bildirmemek ise TCK m. 98’e göre bir yıla kadar hapis, yardım edilmediği için kişi ölmüşse bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektirir. Zorunlu hâller dışında olay yerini terk etmek trafik sigortacısına ayrıca rücu sebebi verir (Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4/f).

Ehliyetsiz kazada sigorta ve tazminat: zararı kim öder?

Ehliyetsiz sürücünün çarptığı taraftaysanız, zararınızı kusurlu aracın zorunlu trafik sigortacısından onun kusuru oranında ve poliçe limitine kadar istersiniz. Trafik sigortacısı, sürücünün ehliyetsiz olduğunu gerekçe göstererek size ödeme yapmaktan kaçınamaz (KTK m. 95). Dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuru zorunludur; şirket 15 gün içinde cevap vermezse veya talebi reddederse dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonu’na gidebilirsiniz. Başvuru belgeleri ve süreç için Çorlu sigorta avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Trafik sigortası rücuu

Trafik sigortacısı zarar görene ödeme yaptıktan sonra kendi sigortalısına rücu edebilir. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4/b, olayın gerekli ehliyete sahip olmayan, geçerliliğini yitirmiş belgeli veya ehliyetine geçici ya da sürekli el konulmuş kişilerin aracı sürmesi sonucunda meydana gelmesini rücu sebebi sayar. Rücu davası sigortalıya, yani araç işletenine açılır; işleten de ödediği tutarı sürücüden isteyebilir.

Genel şartlardaki ifade “sonucunda meydana gelmiş ise” şeklindedir. Bu nedenle rücu davasında işletenin başlıca savunması, kazanın ehliyetsizlikten değil karşı tarafın kusurundan veya başka bir nedenden kaynaklandığıdır. Rücu tutarı da sigortalının sorumlu olduğu kusur oranıyla sınırlıdır. Sigortacının ödediği tutarın gerçekten ödenip ödenmediği, hesabın doğruluğu ve zamanaşımı rücu davasında ayrıca denetlenir.

Kasko öder mi?

Kasko Genel Şartları A.5.4, aracın gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kişilerce kullanılması sırasında meydana gelen zararları teminat dışında sayar. Bu nedenle ehliyetsiz sürücünün kullandığı araçtaki hasar kural olarak kaskodan karşılanmaz. Maddenin “kullanılması sırasında” ifadesi nedeniyle, kaza ile ehliyetsizlik arasında bağlantı aranıp aranmayacağı tartışmalıdır. Araç park hâlindeyken başka bir aracın çarpması gibi, hasar aracın ehliyetsiz kişi tarafından kullanılması sırasında doğmamışsa bu istisna uygulanmaz. Ret yazısını aldıysanız tahkim veya dava seçeneklerini süre geçmeden değerlendirin.

Kim öder?

Kalem	Sürücü	Araç işleteni	Veli / ev başkanı	Sigorta
36/3 idari para cezası	15 yaşından büyükse kendisi (40.000 veya 200.000 TL)	İzin verdiyse 40.000 TL	Ayrıca ceza yok; işletense işleten cezası	Karşılamaz
Karşı tarafın araç hasarı ve değer kaybı	Kusuru oranında	KTK m. 85’e göre sorumlu	Küçüğün verdiği zarardan TMK m. 369’a göre	Trafik sigortası öder, sonra işletene rücu eder
Yaralanma ve ölüm tazminatı	Kusuru oranında	Sorumlu	Ev başkanı sorumluluğu	Trafik sigortası limit içinde öder, rücu eder
Manevi tazminat	Sorumlu	Sorumlu	Ev başkanı sorumluluğu	Trafik sigortası teminatı dışında (KTK m. 92)
Ehliyetsiz sürücünün kullandığı araçtaki hasar	Kendi zararı	Kendi zararı	Yok	Kasko A.5.4 gereği teminat dışı
Aracın çalınmasından sonraki kaza	Çalan kişi işleten gibi sorumlu	Çalınmada kusuru yoksa sorumlu değil (KTK m. 107)	Yok	Trafik sigortası zarar görene öder

Değer kaybı talebini kimden ve nasıl isteyeceğinizi Çorlu araç değer kaybı avukatı sayfamızda adım adım açıkladık.

İşletenin, işverenin ve yolcunun durumu

Aracın işleteni, aracın işletilmesinden doğan zarardan sürücünün ehliyetsiz olup olmadığına bakılmaksızın sorumludur (KTK m. 85). Sorumluluktan ancak kazanın mücbir sebepten, zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan kaynaklandığını ispat ederek kurtulabilir (KTK m. 86). Şirket aracında işveren hem işleten sıfatıyla hem de çalışanın verdiği zarardan dolayı sorumlu tutulabilir.

Ehliyetsiz sürücünün aracına bunu bilerek binen yolcu yaralanırsa tazminat alabilir; ancak mahkeme, zarar görenin zararın doğmasına razı olması veya katkıda bulunması nedeniyle tazminatı indirebilir (TBK m. 52). Yolcu karşılıksız, hatır için taşınıyorsa işletenin sorumluluğu genel hükümlere tabi olur (KTK m. 87). Ehliyetsiz sürücü kazada kendisi yaralanırsa, kendi kusuruna düşen zararı trafik sigortasından isteyemez (KTK m. 92/g); karşı aracın kusuru varsa o aracın sigortacısından kusur oranında talepte bulunabilir. Yaralanma ve ölüm tazminatının kalemlerini Çorlu tazminat avukatı sayfamızda ayrıntılı anlattık.

Ehliyetsiz araç kullanma cezasına itiraz

Ehliyetsiz araç kullanma cezasına itiraz, tutanağın tebliğinden veya yüzünüze düzenlendiği günden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır (Kabahatler Kanunu m. 27). Başvuru harçsızdır, dilekçe cezayı yazan birime değil mahkemeye verilir ve UYAP Vatandaş Portalı’ndan da gönderilebilir. İndirimli ödeme itiraz hakkını ortadan kaldırmaz. Dilekçenin içeriği, kurumun cevabı, mücbir sebep hâlinde 7 günlük süre ve diğer usul adımlarını ters yön cezası yazımızın itiraz bölümünde ayrıntılı anlattık; burada ehliyetsizlik cezasına özgü noktalara değiniyoruz.

Sulh ceza hâkimliğinin kararına karşı yol, cezanın tutarına göre değişir. Kabahatler Kanunu m. 28/10 uyarınca 15.000 TL dahil idari para cezalarına ilişkin kararlar kesindir. Bu nedenle 40.000 TL ve 200.000 TL’lik ehliyetsizlik cezalarında kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir; itirazı bir sonraki numaralı sulh ceza hâkimliği inceler (CMK m. 268/3-a). Sınıf ihlali (11.629 TL), süresi dolmuş ehliyet (4.712 TL) ve ehliyeti yanında bulundurmama (2.719 TL) cezalarında ise ilk başvuru tek şansınızdır.

Ehliyetsizlik cezasına özgü itiraz sebepleri

Somut olaya ve delile göre ileri sürülebilecek başlıca sebepler şunlardır:

• Aracı siz kullanmıyordunuz; araç park hâlindeydi veya direksiyonda başka biri vardı. Olay anına ait kamera kaydı, tanık beyanı veya araç içi kamera görüntüsü bu iddianın delilidir.
• Geçerli bir sürücü belgeniz vardı ama yanınızda değildi. Bu durumda doğru madde 36/3-a değil 44/1-b’dir; 40.000 TL’lik cezanın kaldırılmasını ve gerekiyorsa doğru maddeye göre işlem yapılmasını isteyin.
• Belgeniz vardı ama süresi dolmuştu, sınıfı yetmiyordu veya yabancı ülke belgesiydi. Bu hâllerde uygulanacak madde 39/2, 39/3 veya 39/4’tür ve tutarlar 40.000 TL’nin çok altındadır.
• Ehliyetinizin geri alındığı size tebliğ edilmemişti. Mahkeme veya savcılık tedbirinde ya da puan nedeniyle geri almada kararın usulüne uygun bildirilmediğini gösterebilirseniz 200.000 TL’lik bendin şartı tartışmalı hâle gelir.
• Geri alma süreniz tutanak tarihinde dolmuştu ve iade şartlarını yerine getirmiştiniz; belgenin size verilmemesi idarenin gecikmesinden kaynaklanıyordu.
• Tutanakta kimlik bilgisi, plaka, saat veya yer hatalıdır. Kabahatler Kanunu m. 25 bu bilgilerin açıkça yazılmasını ister.
• İşleten olarak aracınız rızanız dışında alınmıştı. Çalıntı şikâyeti, kolluk kaydı veya aracın anahtarının sizden habersiz alındığını gösteren deliller izin unsurunun bulunmadığını gösterir.
• Fiil 27 Şubat 2026’dan önce işlendiği hâlde yeni ve daha ağır tutar uygulanmıştır.
• Olay yeri tarla gibi kamuya açık olmayan bir alandı ve KTK’nın uygulama alanı dışında kalıyordu.

Ehliyet geri alma ve iptal işlemine karşı yol

Tutanakla birlikte uygulanan araç kullanmaktan men ve belge geri alma gibi tedbirlere karşı da kural olarak aynı dilekçeyle sulh ceza hâkimliğine başvurulur; tedbirlerin kaldırılmasını dilekçede açıkça isteyin. Ceza puanının dolması, aday sürücülükte iptal veya sağlık nedeniyle geri alma gibi ayrı bir idari işlemle ehliyetiniz geri alınmış ya da iptal edilmişse görevli yargı yeri farklı değerlendirilebilir; Kabahatler Kanunu m. 27/8, idari yargının görev alanına giren bir kararla birlikte verilen cezaların idare mahkemesinde incelenmesini öngörür. Tebliğ edilen belgedeki kanun yolu açıklamasını süre başlamadan bir Çorlu idare avukatı ile kontrol etmeniz, yanlış mercie başvurup süreyi kaçırma riskini azaltır.

Ödeme, sicil ve sonradan ehliyet alma

Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenirse yüzde 25 indirim uygulanır (KTK m. 115, Kabahatler Kanunu m. 17/6); 40.000 TL’lik ceza 30.000 TL’ye, 200.000 TL’lik ceza 150.000 TL’ye iner. Ekonomik durumu elverişli olmayan kişi için ilk taksiti peşin olmak üzere bir yıl içinde dört eşit taksit kararı verilebilir (Kabahatler Kanunu m. 17/3). Bir ay içinde ödenmeyen cezaya her ay için yüzde 5 artırım uygulanır; bu artırımla ulaşılan tutar cezanın iki katını geçemez. Kesinleşen ceza vergi dairesince 6183 sayılı Kanun’a göre takip edilir ve maaş veya banka hesabına haciz uygulanabilir.

Ödenmemiş trafik cezalarının ehliyetle ilgili en somut sonucu, geri alınan belgenin iadesindedir. 7574 sayılı Kanun’dan sonra geri alma ve iptal sebeplerinin çoğunda belge, KTK kapsamındaki tüm idari para cezaları tahsil edilmeden iade edilmez. Ehliyeti geri alınan kişinin eski park ve hız cezalarını da bu nedenle kapatması gerekir.

İdari para cezası bir mahkûmiyet olmadığından adli sicile işlenmez. Devlet memurluğuna engel suçlar listesi kasten işlenen suçlara ilişkindir (Devlet Memurları Kanunu m. 48/A-5); ehliyetsizlik cezası bu listede yer almaz. Aynı olayda açılmış bir ceza dosyası varsa, memuriyet ve güvenlik soruşturması bakımından onun sonucu ayrıca değerlendirilir.

Ehliyetsiz yakalanan kişi daha sonra ehliyet alabilir. Kanun, bu kişiler için bekleme süresi öngörmez; ehliyet almak için KTK m. 41’deki yaş, sağlık, öğrenim, kurs ve sınav şartları ile adli sicilde uyuşturucu, kaçakçılık ve silah kaçakçılığı gibi kanunda sayılan suçlardan mahkûmiyet bulunmaması aranır. İptal edilen belgeyi yeniden almak isteyenler için ise yukarıda anlattığımız bekleme süreleri ve psiko-teknik değerlendirme şartı geçerlidir.

Çorlu’da itiraz ve ceza dosyaları nerede görülür?

Çorlu ilçe sınırlarında yazılan ehliyetsiz araç kullanma cezasına karşı başvuru, kural olarak Çorlu Adliyesi’ndeki sulh ceza hâkimliğine yapılır. Çerkezköy’ün ayrı adliyesi olduğundan orada yazılan cezalarda yetkili hâkimlik Çerkezköy’dedir. Ehliyetsiz sürücünün karıştığı kazadan doğan taksirle yaralama ve öldürme dosyaları Çorlu’daki asliye ceza mahkemelerinde görülür; istinaf incelemesini Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi yapar. Sürücü 18 yaşından küçükse dosya Çorlu Çocuk Mahkemesi’ne gider. Kaza sonrası ifade ve bilirkişi aşamasında yol haritasını bir Çorlu ceza avukatı ile çıkarabilirsiniz.

Kanunun güncel metnine 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu sayfasından, madde madde 2026 tutarlarına Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 2026 Yılı Trafik İdari Para Ceza Rehberi üzerinden ulaşabilirsiniz.